Denk aan de historische straten van Rome, de grachten van Venetië, de gezellige piazza’s van Bologna en natuurlijk: goed eten, veel zon en een heel andere manier van studeren dan in Nederland. Studeren in Italië klinkt voor veel Nederlandse studenten als een droom, maar roept ook vragen op. Hoe meld je je aan? Heb je een visum nodig? Hoe zit het met DUO, collegegeld en de taal? Op deze pagina vind je de belangrijkste informatie overzichtelijk bij elkaar!
Praktische zaken
Toelatingseisen
De toelatingseisen verschillen in Italië per universiteit en per opleiding, maar er zijn wel een paar algemene lijnen. Voor een bacheloropleiding heb je meestal een diploma nodig dat in je eigen land toegang geeft tot universitair onderwijs. Voor Nederlandse studenten betekent dit vaak dat een vwo-diploma het meest logisch aansluit. Sommige instellingen accepteren ook andere diploma’s, maar dat hangt echt af van de opleiding en de universiteit. Daarnaast geldt bij veel opleidingen dat je moet kunnen aantonen dat je vooropleiding inhoudelijk past bij de studie die je wilt volgen.
Bij populaire of gereguleerde studies, zoals geneeskunde, tandheelkunde, diergeneeskunde, architectuur en soms ook andere opleidingen, kan er sprake zijn van selectie of een toelatingstoets. In Italië komt vaak de TOLC-toets terug, een landelijk gebruikte test via CISIA. Ook bij opleidingen zonder strenge numerus fixus kan een toets worden gebruikt om te kijken of je voldoende voorkennis hebt. Daardoor is het slim om niet alleen naar de algemene toelatingseisen te kijken, maar ook naar de specifieke toelatingspagina van jouw opleiding.
Aanmeldingsprocedures
Een belangrijk verschil met Nederland is dat Italië meestal geen centraal aanmeldsysteem heeft zoals Studielink. Je schrijft je dus meestal rechtstreeks in bij de universiteit waar je wilt studeren. Universitaly is wel een belangrijk informatieplatform van de Italiaanse overheid, maar het vervangt niet altijd de aanmelding zelf. De universiteit beoordeelt uiteindelijk jouw diploma’s, documenten en toelating.
In de praktijk betekent dit dat je per universiteit moet uitzoeken welke deadlines gelden, welke documenten je moet uploaden en of je een extra toets moet doen. Ook kan een instelling vragen om aanvullende bewijsstukken over je diploma. Soms volstaat een diploma en cijferlijst, maar soms wordt ook een officiële waardering gevraagd, zoals een ‘Dichiarazione di Valore’ of een verklaring van CIMEA. Nuffic kan daarnaast helpen met een diplomabeschrijving van je Nederlandse diploma, wat handig kan zijn als een Italiaanse universiteit meer uitleg wil over jouw vooropleiding.
Visum en verblijf
Voor Nederlandse studenten is dit gelukkig relatief eenvoudig. Omdat Nederland en Italië allebei in de EU liggen, heb je geen studentenvisum nodig om in Italië te studeren. Blijf je langer dan drie maanden, dan moet je je meestal wel registreren als inwoner bij de gemeente waar je woont, de zogeheten Anagrafe. Dat is vergelijkbaar met je officieel inschrijven op je woonadres.
Verder is het handig om te weten dat je in Italië vaak een codice fiscale nodig hebt. Dat is een Italiaans fiscaal nummer dat je voor allerlei praktische zaken gebruikt, zoals een huurcontract, administratieve registratie of soms zelfs voor universitaire diensten. Ook moet je, als je voor lange tijd naar Italië verhuist, goed checken of je je in Nederland moet uitschrijven uit de BRP. Dat moet meestal als je in een periode van een jaar langer dan acht maanden in het buitenland verblijft.
Het onderwijssysteem
Hoe zit het systeem in elkaar?
Het Italiaanse hoger onderwijs lijkt op het eerste gezicht op dat van Nederland, omdat ook Italië werkt met bachelor- en masteropleidingen binnen het Europese Bologna-systeem. Toch zijn er duidelijke verschillen: Italië heeft niet zo’n strikte scheiding heeft tussen hbo en universiteit zoals wij die in Nederland kennen. Het systeem is meer één geheel, waarin pas per diploma of opleiding duidelijk wordt of iets meer beroepsgericht of juist meer academisch is.
De standaardstructuur is meestal een Laurea van drie jaar, vergelijkbaar met een bachelor, gevolgd door een Laurea Magistrale van twee jaar, vergelijkbaar met een master. Daarnaast bestaan er zogenoemde single-cycle opleidingen van vijf of zes jaar, bijvoorbeeld in de medische hoek. Ook zijn er meer beroepsgerichte trajecten, zoals de ITS-routes, die qua karakter soms wat doen denken aan een associate degree of praktijkgerichte hbo-opleiding. Voor meer informatie over de verschillende Italiaanse onderwijs instellingen, zie deze link.
Wat ook anders is, is de manier van beoordelen. In Italië worden vakken vaak beoordeeld op een schaal van 0 tot 30, waarbij 18 meestal de minimale voldoende is. Voor het einddiploma wordt vaak een schaal van 66 tot 110 gebruikt.
Taaleisen
Wie in Italië wil studeren, moet goed letten op de taal van de opleiding. Voor bacheloropleidingen is het aanbod in het Italiaans nog steeds het grootst. Engelstalige opleidingen bestaan zeker, maar die zijn vooral op masterniveau veel gebruikelijker.
Ook als je een Engelstalige opleiding volgt, blijft wat kennis van het Italiaans handig. Voor dagelijkse zaken zoals huisvesting, winkels, gemeentezaken en contact met locals maakt het echt verschil. Sommige universiteiten vragen officieel taalbewijs, andere testen je niveau zelf. Daarom is het belangrijk om per opleiding te controleren of je een certificaat nodig hebt en welk niveau gevraagd wordt.
Academische kalender
Het academische jaar in Italië begint meestal rond september of oktober, en loopt door tot in de zomer of zelfs formeel tot eind september. Veel universiteiten werken met twee semesters, waarbij het eerste semester grofweg in het najaar plaatsvindt en het tweede in het voorjaar. Examenperiodes kunnen los staan van de onderwijsweken en soms vrij lang doorlopen.
Financiën
DUO
Voor Nederlandse studenten is DUO vaak een van de belangrijkste onderwerpen. Het goede nieuws is dat je je studiefinanciering in veel gevallen kunt meenemen naar het buitenland, maar dat gaat niet automatisch. Je moet dit zelf regelen bij DUO en je opleiding moet aan de voorwaarden voldoen. Voor een volledige studie in het buitenland kijkt DUO samen met Nuffic of de opleiding recht geeft op studiefinanciering.
Als je recht hebt op studiefinanciering, krijg je in principe dezelfde soort ondersteuning als in Nederland. Daarnaast kun je onder voorwaarden ook gebruikmaken van collegegeldkrediet. Dat is een lening waarmee je het collegegeld kunt betalen. Bij hogere collegegelden kan dat bedrag oplopen, maar je kunt nooit meer lenen dan je daadwerkelijk aan collegegeld moet betalen. Daarom is het slim om de pagina’s van DUO over studiefinanciering in het buitenland, volledige opleidingen in het buitenland en collegegeldkrediet goed door te nemen.
Collegegeld
Het collegegeld in Italië werkt anders dan in Nederland. Er is niet altijd één vast landelijk bedrag zoals Nederlandse studenten gewend zijn. Veel publieke universiteiten werken met bijdragen die afhangen van inkomen of gezinssituatie, vaak op basis van de Italiaanse ISEE-regeling. Daardoor kunnen de kosten sterk verschillen per student, per universiteit en per opleiding. Daarnaast zijn er soms nog extra vaste bijdragen, zoals regionale onderwijsheffingen of administratieve kosten.
In algemene zin liggen de kosten aan publieke universiteiten vaak lager dan veel studenten verwachten, maar je moet wel rekening houden met verschillen tussen steden en instellingen. Bovendien zijn je woonkosten vaak minstens zo belangrijk als het collegegeld zelf. Zeker in populaire studentensteden zoals Bologna, Milaan, Florence of Rome kunnen kamers duur en schaars zijn.
Overig
Het is verstandig om vóór vertrek een duidelijk budget te maken. Denk niet alleen aan collegegeld en huur, maar ook aan borg, verzekeringen, vervoer, boeken, vertalingen van documenten en onverwachte administratiekosten. Meld je daarnaast op tijd aan voor beurzen en subsidies. Voor uitwisseling kan Erasmus+ interessant zijn, terwijl in Italië ook regionale voorzieningen en DSU-beurzen bestaan voor studenten. WilWeg is hiervoor een heel bruikbare startpagina, omdat je daar praktische checklists en een beurszoeker vindt.
Studentencultuur
Studeren in Italië is vaak minder “campusgericht” dan in sommige andere landen. Het studentenleven speelt zich niet alleen af binnen universiteitsgebouwen, maar juist ook in de stad zelf: op pleinen, in cafés, bibliotheken en studentenwijken. Dat maakt het leven als student vaak heel levendig en sociaal.
Voor internationale studenten is ook ESN, het Erasmus Student Network, belangrijk. In veel Italiaanse steden organiseren ESN-afdelingen activiteiten, introducties, trips en borrels waarmee je snel andere studenten leert kennen. Zeker voor Nederlandse studenten die nieuw zijn in Italië kan dat een heel fijne ingang zijn om sneller een sociaal netwerk op te bouwen. Daarnaast helpen universiteiten soms ook actief bij huisvesting of geven ze tips over wonen in de stad.